Decyzja o ekshumacji i zmianie miejsca pochówku nigdy nie jest łatwa. Z jednej strony rodzina chce zapewnić bliskiemu spokojny i godny odpoczynek po śmierci. Z drugiej jednak, w niektórych przypadkach nie może regularnie odwiedzać grobu i sprawować kultu pamięci. Najczęstszą przyczyną ekshumacji jest daleka odległość nagrobka od miejsca zamieszkania lub chęć wspólnego pochowania zmarłych małżonków. Czasem decydują też względy administracyjne – likwidacja cmentarza lub jego rewitalizacja. Jak zatem wygląda procedura przeniesienia grobu? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w naszym artykule.
Spis treści
Ekshumacja zwłok a przepisy
Zgodnie z art. 15 Ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych, ekshumacja może być dokonana w następujących przypadkach:
- na prośbę uprawnionych do tego osób – wtedy konieczne jest uzyskanie zezwolenia od właściwego inspektora sanitarnego,
- gdy prokurator lub sąd tak zarządzi – np., gdy ekshumacja jest niezbędna dla celów postępowania sądowego lub innego dochodzenia,
- gdy cmentarz ma być likwidowany lub przenoszony – w takiej sytuacji decyzję zatwierdza inspektor sanitarny.
Jeśli to rodzina zmarłego chce otrzymać zgodę na ekshumację zwłok, musi złożyć wniosek do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego właściwego dla miejsca, gdzie znajduje się grób. Wniosek powinien zawierać uzasadnienie oraz informacje dotyczące planowanego terminu i miejsca przeniesienia zwłok.
Kto może złożyć wniosek o przeniesienie grobu?
Prawo do złożenia wniosku o ekshumację przysługuje osobom uprawnionym do pochowania zmarłego. Zgodnie z wspomnianą Ustawą o cmentarzach i chowaniu zmarłych, są to:
- małżonek
- krewni zstępni, czyli dzieci i wnuki,
- krewni wstępni, czyli rodzice oraz dziadkowie,
- krewni boczni do 4. stopnia pokrewieństwa, czyli rodzeństwo i kuzyni,
- powinowaci w linii prostej do 1. stopnia, czyli teściowie, zięć i synowa.
Co istotne, każda z tych osób powinna wyrazić zgodę na przeniesienie grobu w inne miejsce. Po uzyskaniu pozytywnej odpowiedzi od inspektora sanitarnego, należy poinformować o decyzji administratora cmentarza.
Co, gdy członkowie rodziny nie są zgodni?
W sytuacji, gdy członkowie rodziny nie osiągną porozumienia w sprawie ekshumacji, spór może zostać rozstrzygnięty przez sąd powszechny.
Sędzia, po rozpatrzeniu argumentów wszystkich stron, może wydać orzeczenie zobowiązujące do złożenia stosownego oświadczenia woli, umożliwiającego przeprowadzenie ekshumacji.
Kiedy i jak wykonuje się ekshumację zwłok?
Ekshumację zwłok przeprowadza uprawniona do tego firma w ściśle określonych terminach. Zgodnie z przepisami przeniesienie grobu dozwolone jest w okresie od 16 października do 15 kwietnia, zazwyczaj we wczesnych godzinach porannych, aby zminimalizować kontakt osób postronnych.
Cała procedura rozpoczyna się od odpowiedniego zabezpieczenia terenu oraz przygotowania sprzętu potrzebnego do ekshumacji. Następnie dochodzi do wydobycia trumny lub szczątków. Ten etap odbywa się z zachowaniem najwyższych środków ostrożności i poszanowania dla zmarłego.
Kolejnym krokiem jest przetransportowane zabezpieczonych szczątków do nowego miejsca pochówku w warunkach zgodnych z obowiązującymi normami sanitarnymi. Na końcu trumna składana jest do nowego miejsca pochówku. Często bliscy zmarłego decydują się wtedy na wykonanie nowego nagrobka.
Przeniesienie grobu – koszt
Koszty administracyjne przeniesienia grobu nie są duże – w przypadku sporu opłacić trzeba postępowanie sądowe. Największym wydatkiem jest opłacenie firmy, która wykona ekshumację zwłok. Taka usługa kosztuje zwykle ok. 2000 zł. Natomiast w przypadku, gdy do pochówku doszło dawno temu, proces może być bardziej skomplikowany, a tym samy droższy.
Przeniesienie grobu jest możliwe, ale nie w każdej sytuacji. Musi istnieć istotne uzasadnienie. Poza tym, rodzina powinna być w tej kwestii zgodna. Jeśli tak jest, należy złożyć wniosek do inspektora sanitarnego, a po otrzymaniu pozwolenia, zlecić ekshumację uprawnionej do tego firmie.